دموكراسي
واژه اي كه بر گرفته از واژه ها يوناني demos به معني مردم و krato يا cratiaبه معني قدرت است .
اصل دموكراسي در اين معني كه بايد به حال برخي نيازهاي اساسي جامعه سودمند باشد برخي كمال مطلوبهاي عمومي را محترم مي شمارد با معيارهاي معين عمومي هماهنگ و بر ميزاني از خير عمومي مبتني باشد بر كنترل اجتماعي اثر گذاشته است . موكراسي در مفهوم مشاركت فعال در اداره ي كارهاي عمومي هميشه بوده اما كمابيش در عرصه ها حكومت محلي محدود مانده است .
دموكراسي در مخالفت با حكومت استبدادي و خودكامه پديدار شد اما همه جانبداران آن ديدگاههاي يكساني ندارند .برخي از آنها آزادي را هدف عمده ي حكومت مي دانند و برخي ديگر برابري را كمال مطلوب دموكراسي تلقي مي كنند .آبراهام لينكلن دموكراسي را اينگونه بيان مي كند : حكومت مردم توسط مردم ، براي مردم ، توسط همه براي همه .
دموكراسي داراي سه جنبه است : اجتماعي ، اقتصادي ، سياسي . تا زمانيكه هر سه جنبه در جامعه وجود نداشته باشد دموكراسي كامل نخواهد بود . منظور از جنبه اجتماعي دموكراسي آن است كه تبعيضات بر اساس طبقه ، قوم ، كيش و آيين ،رنگ پوست و جنسيت نبايد وجود داشته باشد و همه مردان و زنان ، توانگر و تهيدست صرف نظراز هرگونه پيش داوريهاي طبقاتي از حيث اجتماعي برابرند و بايد با آنها برابر رفتار شود. از جنبه اقتصادي دموكراسي چنين معني مي دهد كه بايد توزيع مناسب ثروت در جامعه وجود داشته باشد و تفاوتهاي خيلي زياد بر اساس ثروت از بين برود. دموكراسي اقتصادي حق كار ، فراغت ، دستمزدعادلانه و حق نامحدود بهره مندي از زندگي را به رسميت مي شناسد.جنبه سياسي دموكراسي دلالت مي كند بر وجود حقوق سياسي ، يعني حق دادن راي حق اعتراض به انتخابات و حق رسيدن به مقامات عمومي .براي اعمال موثر اين حقوق فرد بايد از آزادي بيان ، آزادي مطبوعات و اجتماعات و همه ي ديگر آزاديهاي سياسي و مدني بهرهمند باشد .
هدف اجتماعي دموكراسي سياسي در زمان معيني توازن يا تعادل سياسي است . كمال مطلوبهاي آزادي ، برابري و برادري آشكارا بر فلسفه اجتماعي مربوط به حكومت دموكراتيك تاكيد دارد . دموكراسي مبتني بر قانون اساسي آزادي را طبق قانون اجازه مي دهد و قانون بايد محصول پشتيباني سياسي اعضاي جامعه باشد .
مزاياي مهم دموكراسي :
1. كارآيي حكومت
2. تامين آزاديهاي فردي
3. تامين برابري
4. آموزش توده ها
5. تقويت ميهن دوستي
6. تامين ثبات حكومت
7. نظم و پيشرفت
8. ارزش بخشي به مردم
9. حكومت متخصصان و نمايندگان مردم
10. آموزش شهروندان
11. شكل معقول حكومت
12. تكريم نكردن قدرت
مي توان نتيجه گرفت كه دموكراسي حفظ كننده ي حقوق مردم است ، برانگيزاننده ي رشد فكر آنهاست و جلوگير سوء استفاده از قدرت و منادي عصر ثبات ، امنيت و كاميابي اقتصادي است .
شرايط موفقيت دموكراسي :
هيچ كشوري هنوز در مفهوم كامل و عميق آن به دموكراسي دست نيافته است و دموكراسي هنوز به صورت يك آرمان مانده است نه اينكه واقعيت يافته باشد . اين پرسش مطرح مي شود كه براي موفقيت دموكراسي چه شرايطي لازم است ؟ دموكراسي در صورتي با موفقيت كار مي كند كه جامعه شرايط زير را دارا باشد :
1. فقدان نظامي گري
2. فقدان نابرابري در ثروت
3. برابري اجتماعي
4. تلقين ارزشهاي دموكراتيك
5. آموزش درست
6. آزادي مطبوعات
7. هوشياري شهروندان
8. اخلاق متعالي مردم
9. توافق در مسائل اساسي
10. مديريت درست
11. تبعيت كارشناسان از رهبران
12. وجود گروههاي موثر و مخالف
13. خود حكومتي محلي
14. برنامه ريزي ملي براي رفاه
15. مالكيت خصوصي
" بر گرفته از كتاب بنيادهاي علم سياست تاليف : عبدالرحمن عالم "